In het AVL Hoofd-halskankercentrum worden complexe operaties uitgevoerd met grote impact op spreken, eten, slikken en het uiterlijk van een patiënt. Het 3D Lab speelt hierbij een belangrijke rol. In het 3D Lab worden CT- en MRI-scans ingezet om in 3D-modellen van de tumor en het gebied eromheen te maken. Zo kunnen operaties beter aan patiënten uit worden gelegd en kunnen chirurgen zich beter voorbereiden. Dankzij giften aan de AVL Foundation investeerde het AVL in speciale software en hardware voor diverse onderzoeksprojecten.

Voorlichting in de spreekkamer

‘Hoofd-halskankerpatiënten vinden het vaak moeilijk om de operatie en de gevolgen daarvan te begrijpen’, vertelt klinisch technoloog dr. Maarten van Alphen. ‘Een visuele 3D-animatie van hun eigen hoofd is veel herkenbaarder dan een MRI-scan. Artsen kunnen zo beter uitleggen wat er gaat gebeuren en wat de risico’s zijn. Op dit moment onderzoeken we of deze modellen bijdragen aan betere voorlichting aan patiënten met een tumor in de oorspeekselklier, bij wie kans is op schade aan de aangezichtszenuw tijdens de operatie.’

Voorbereiding en uitvoering van de operatie

Chirurgen gebruiken de 3D-modellen om zich beter voor te bereiden op complexe operaties, bijvoorbeeld bij grote tumoren in de mond- en keelholte waarbij een deel van de tong of de kaak wordt weggehaald en wordt gereconstrueerd met weefsel van een ander deel van het lichaam. Ze maken op basis van de 3D-beelden vooraf een gericht operatieplan.

Van Alphen: ‘Operaties in het hoofd-halsgebied komen ontzettend precies, omdat veel belangrijke structuren dicht op elkaar zitten. Als je een paar millimeter te weinig wegsnijdt, is er misschien nog een operatie nodig. Maar snijd je te veel weg, dan verlies je onnodig veel functie. En dan heeft een enorme impact op de kwaliteit van leven van een patiënt.’ De resultaten van 3D-planning zijn veelbelovend: een deel van deze werkwijze wordt inmiddels toegepast als standaard zorg.

3D-echobeelden tijdens de operatie

Ook wordt onderzocht of 3D-visualisatie met echobeelden kan helpen bij de volledige verwijdering van tongtumoren. De klinisch technoloog maakt hiervoor tijdens de operatie een 3D-echo van het verwijderde weefsel, zodat de chirurg indien nodig meteen extra weefsel kan weghalen. Zo kan een tweede operatie of aanvullende behandeling zoals bestraling worden voorkomen.

De onderzoeksprojecten in het 3D Lab zijn een samenwerking tussen klinisch technologen en hoofd-halschirurgen drs. Manon Moll, dr. Maarten van Alphen, dr. Luc Karssemakers, drs. Fleur de Geer, dr. Pim Schreuder, dr. Baris Karakullukcu, dr. Peter Lohuis. Van links naar rechts te zien op de foto. Prof. dr. Michiel van den Brekel ontbreekt op de foto maar maakt wel onderdeel uit van het onderzoeksproject.