Het team achter de MARI-procedure ontvangt dit jaar de Patient Impact Award 2025 van het Antoni van Leeuwenhoek. De innovatieve methode bespaart veel borstkankerpatiënten een zware okselklieroperatie. Dankzij de procedure kunnen artsen voorspellen bij welke patiënten de okselklieren na chemotherapie behouden kunnen blijven. Vandaag nam borstkankerchirurg Marie-Jeanne Vrancken Peeters de prijs in ontvangst.

“De MARI-procedure is volledig binnen onze organisatie ontwikkeld. Dat maakt deze prijs extra bijzonder”, zegt jurylid Jacqueline Stouthard, lid van de Raad van Bestuur met de portefeuille Zorg en Zorgontwikkeling. “Deze innovatie heeft grote impact op de kwaliteit van leven van patiënten, in Nederland én daarbuiten.”

Minder ingrijpende behandeling

In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 2500 mensen borstkanker met uitzaaiingen in de okselklieren. Tot voor kort kregen de meeste patiënten eerst chemotherapie. Daarna volgde een operatie waarbij artsen de okselklieren verwijderden. Die ingreep veroorzaakt vaak langdurige klachten. Veel vrouwen krijgen last van vochtophoping in de arm, zenuwpijn of beperkte bewegingsvrijheid. Marie-Jeanne Vrancken Peeters zag dat dit anders moest kunnen. Er bestond alleen nog geen goede methode om te bepalen of chemotherapie de tumorcellen in de okselklieren volledig had verwijderd. Daardoor bleef een volledige okselklieroperatie vaak noodzakelijk.

De ontwikkeling van de MARI-procedure

Samen met andere specialisten ontwikkelde Vrancken Peeters daarom de MARI-procedure. Dankzij deze methode behouden inmiddels vier op de vijf patiënten in het AVL hun okselklieren na chemotherapie. Onderzoek bevestigde eerder dit jaar dat vrouwen vijf jaar later dezelfde overlevingskansen hebben als patiënten die wel een volledige okselklieroperatie ondergaan. Een klein radioactief jodiumzaadje speelt hierin een belangrijke rol. De radioloog plaatst dit zaadje in een aangedane okselklier. Deze klier heet de MARI-klier: Marking Axillary lymph node with a Radioactive Iodine seed. Na de chemotherapie verwijdert de chirurg alleen deze specifieke klier. Zijn daarin geen tumorcellen meer aanwezig, dan blijven de andere okselklieren zitten. Zo voorkomt de procedure onnodige operaties.

Wereldwijd minder overbehandeling

“Wereldwijd ondergaan nog veel vrouwen onnodige okselklieroperaties”, zegt Marie-Jeanne Vrancken Peeters. “Daarom doen wij veel onderzoek naar het verminderen van overbehandeling. De MARI-procedure kan daarin echt verschil maken.” Het Antoni van Leeuwenhoek gebruikt de methode sinds 2014. Sinds 2022 staat de procedure ook in de landelijke richtlijnen. Inmiddels passen meerdere Nederlandse ziekenhuizen de techniek toe. In het AVL voorkomt de procedure jaarlijks bij ongeveer honderd patiënten een okselklierverwijdering. Landelijk gaat het om ongeveer tweeduizend patiënten per jaar.

Mede mogelijk gemaakt door donateurs

De AVL Foundation hielp mee om deze innovatie mogelijk te maken. De naam MARI verwijst niet alleen naar de technische beschrijving van de methode, maar ook naar de onderzoekers die aan de basis stonden van deze ontwikkeling: Marieke Straver en Marie-Jeanne Vrancken Peeters.

Over de Patient Impact Award

De Patient Impact Award is de jaarlijkse prijs van het Antoni van Leeuwenhoek. Het instituut bekroont hiermee klinische innovaties die de diagnostiek, behandeling of kwaliteit van leven van patiënten verbeteren. Dit onderzoek kwam mede tot stand dankzij donaties aan de AVL Foundation.

Meer lezen

De resultaten van de MARI-procedure in de wetenschappelijke tijdschriften JAMA Oncology en The Breast in 2025